Alimenty na rzecz byłego małżonka po rozwodzie

Większości zainteresowanych tym tematem obowiązek alimentacyjny kojarzy się z płaceniem na utrzymanie dzieci, ewentualnie ze świadczeniami na rzecz innych krewnych znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Przyznawane są też alimenty po rozwodzie na małżonka. Jest to jednak uzależnione od spełnienia innych warunków niż te, które obowiązują przy alimentach na rzecz krewnych. Istotne jest przede wszystkim to, czy oraz który z małżonków został obarczony winą za rozwód. Obowiązek alimentacyjny po rozwodzie to kontynuacja obowiązku wzajemnej pomocy małżonków w utrzymaniu, jaki powstaje po zawarciu związku małżeńskiego. Stanowi o tym art. 60 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeśli były małżonek po rozwodzie pozostaje w niedostatku, może żądać środków na utrzymanie „w zakresie odpowiadającym swoim usprawiedliwionym potrzebom oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym drugiego małżonka”. Inna możliwość zachodzi wtedy gdy jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego. Sąd orzeka, że winny ma się przyczyniać do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, choćby ten nie cierpiał niedostatku.  Małżonkowi, któremu została przypisana wina za rozpad pożycia małżeńskiego nie przysługują alimenty. W przypadku, kiedy żaden z małżonków nie został uznanym za wyłącznie winnego rozpadu więzi emocjonalnej, fizycznej i ekonomicznej między małżonkami, oboje byli małżonkowie mogą żądać od siebie nawzajem alimentów. Często mówi się o takim przypadku, jako o zwykłym obowiązku alimentacyjnym między byłymi małżonkami. Przesłankami powstania obowiązku alimentacyjnego są:

  • brak wyłącznej winy jednego z małżonków;
  • niedostatek małżonka ubiegającego się o alimenty, czyli sytuacja, w której nie jest on w stanie zaspokoić swoich potrzeb;
  • możliwości zarobkowo–finansowe zobowiązanego do płacenia alimentów małżonka

Alimenty mogą zostać zasądzone przez sąd – na żądanie jednego z małżonków – już w wyroku rozwodowym. Można ich dochodzić także później w odrębnym postępowaniu. Ponadto w wypadku, gdy żaden z małżonków nie został uznany za winnego rozkładu pożycia małżeńskiego, obowiązek alimentacyjny wygasa po pięciu latach od orzeczenia rozwodu, chyba że wystąpią wyjątkowe okoliczności – wtedy sąd może przedłużyć okres pobierania alimentów.

Co w przypadku separacji?

W przypadku separacji kwestie alimentów należy rozpatrywać tak, jak w przypadku rozwodu. Ponadto małżonkowie pozostający w separacji mają dodatkowo obowiązek wzajemnie sobie pomagać – dotyczy to nie tylko wsparcia psychicznego, ale także pomocy materialnej. Nie jest to jednak równoznaczne z obowiązkiem alimentacyjnym.

Alimenty przyznawane są z urzędu, czy na żądanie małżonka?

W obu wariantach, tj. gdy chodzi o alimenty po rozwodzie z uwagi na stan niedostatku, jak i w związku z istotnym pogorszeniem sytuacji materialnej małżonka niewinnego, alimenty nie zostają przyznane z urzędu, z inicjatywy sądu. W przeciwieństwie do alimentów przyznawanych podczas sprawy rozwodowej na dzieci stron, sąd nie ma zawsze obowiązku rozstrzygać w tej kwestii. W kwestii alimentów na małżonka konieczne jest przedstawienie żądania i zamieszczenie wniosku o alimenty (np. w pozwie, odpowiedzi na pozew czy ewentualnie podczas rozprawy). Dopiero wówczas sąd musi tę kwestię rozstrzygnąć.

Obowiązek alimentacyjny wygasa w razie śmierci jednej z rozwiedzionych stron lub w razie ponownego małżeństwa uprawnionego. Nie ustaje jednak, gdy strona otrzymująca alimenty pozostaje w konkubinacie.

W niemal wszystkich wymienionych wyżej sytuacjach  zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego, jeżeli jest to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, czyli na przykład w przypadku, gdy o alimenty stara się osoba, która w niedostatek popadła z własnej winy (na skutek pijaństwa lub narkomanii) albo świadomie zrezygnowała z pomocy państwa.

Zmiana okoliczności zasądzenia alimentów

Alimenty po rozwodzie na małżonka nie są ustalane raz na zawsze. W międzyczasie może bowiem dojść do zmiany okoliczności, które stanowiły podstawę zasądzenia alimentów. W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Zmiana stosunków może dotyczyć zarówno sytuacji uprawnionego do alimentów (zwiększenie bądź zmniejszenie się jego usprawiedliwionych potrzeb), jak również zobowiązanego do alimentów (zwiększenie bądź zmniejszenie się możliwości majątkowych lub zarobkowych). Odpowiednio do zmiany tych okoliczności można domagać się w trybie sądowym zmiany wysokości alimentów, przy czym małżonek który podnosi przed sądem określone twierdzenia, musi je w procesie sądowym udowodnić. Zgodnie z powyższym jeżeli powodem przyznania alimentów jest niedostatek uprawnionego, a uprawniony małżonek nie znajduje się już w niedostatku, można żądać zmiany orzeczenia w tym zakresie. Z pozwem o podwyższenie lub obniżenie alimentów należy wystąpić do sądu rodzinnego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania powoda.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

© Kancelaria Adwokacka Adwokat Katarzyna Danielewicz | web design: sumer.pl

Udostępnij

Zero WordPress Theme by WPExplorer Powered by WordPress